وضع كيفرها در قيامت حال وارد قيامت مىشود . در يك فصل وضع كيفرها را ذكر مىكند و در فصل بعد - كه مفصّلتر است - وضع پاداشها را ذكر مىكند . « يُرْسَلُ عَلَيْكُما شُواظٌ مِنْ نارٍ وَ نُحاسٌ فَلاتَنْتَصِرانِ » بر شما ( يعنى بر مجرمين و گناهكاران شما ) شعله‌ها از آتش فرستاده مىشود و دودها ( نُحاس به معنى مِس است ولى معنى ديگرش دود است ) « فَلاتَنْتَصِرانِ » در حالى هستيد كه در آنجا نصرى وجود ندارد ( كلمهء « نصر » مكرر در آيات هست ) يعنى نمىتوانيد به فرياد يكديگر برسيد ، آنجا تناصر وجود ندارد كه اين فرد بتواند ديگرى را كمك كند او بتواند فرد ديگرى را كمك كند ، اين فرد بخواهد آتش ديگرى را خاموش كند او بخواهد آتش فرد ديگرى را خاموش كند ؛ چنين چيزى وجود ندارد . « فَاذَا انْشَقَّتِ السَّماءُ فَكانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهانِ . فَبِاىِّ الاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ . فَيَوْمَئِذٍ لايُسْئَلُ عَنْ ذَنْبِهِ انْسٌ وَ لا جانٌّ » ( اين دو سه آيه رديف يكديگر است . ) آنگاه كه آسمان شكافته گردد . ( « اذَا السَّماءُ انْشَقَّتْ » در سورهء انشقاق داريم ؛ « اذَا السَّماءُ انْفَطَرَتْ » « 1 » هم داريم ؛ تا به آن‌جاها برسيم و تفسير اين جمله‌ها را بگوييم . ) آنگاه كه آسمان شكافته شود « فَكانَتْ وَرْدَةً » . البته چون اينها مربوط به عالم قيامت است ما نمىتوانيم واقعيت اينها را آنچنان كه هست تصور كنيم . قرآن هم اينها را با تشبيهات و تمثيلات بيان كرده . از جمله اين است : آسمان شكافته مىشود و مانند يك برگ گل مىگردد « كَالدِّهانِ » ( خيال نمىكنم [ ترجمهء اين قرآن ] درست باشد ؛ مىگويد دِهان از مادهء « دُهن » گرفته شده ، يعنى روغن زيت : مانند روغن زيت . ولى [ طبق ] تفاسير ، نوعى اديم قرمز بوده است كه در زبان عربى به آن « دِهان » مىگفتند ) . مقصود اين است كه آسمان آن وقتى كه شكافته مىشود نازك و لطيف مىگردد مانند برگ گل ، و قرمز رنگ مىشود مانند آن اديم احمر . اينها تشبيهات و تمثيلات است . حال چگونه مىشود ، خدا عالم است . ما نمىدانيم كه آسمان چگونه شكافته مىشود ؛ چون همهء اينها را با يكديگر بايد در نظر گرفت : آسمان شكافته مىشود ، آسمان از هم مىپاشد ، كوهها « كَالْعِهْنِ الْمَنْفوش » مىشود . در سورهء « القارعة » مىخوانيم كه : « الْقارِعَةُ . مَا الْقارِعَةُ . وَ ما ادْريكَ مَا الْقارِعَةُ . يَوْمَ يَكونُ النّاسُ كَالْفَراشِ

--> ( 1 ) . انفطار / 1 .